In het Zeeuws Museum in Middelburg bevindt zich een bijzondere verzameling voorwerpen van de Zwartvoet Indianen uit Canada. Deze objecten, waaronder bijvoorbeeld mocassins, pijpentassen en ook een jurk, zijn eind 19e eeuw door de Zeeuw Meinard Sprenger bijeengebracht.

Avontuurlijke geest

Meinard Jacob Iman Sprenger wordt op 7 juli 1860 in Middelburg geboren. Als zoon van de burgemeester van Domburg ligt een toekomst als notabele voor hem in het verschiet. Zijn avontuurlijke geest kan echter niet overweg met de beperkingen die zijn sociale klasse hem wil opleggen. Een baan op een notariskantoor wordt dan ook van harte ingeruild voor een werkervaringsplek bij een landheer in Somerset, Zuid-Engeland. Hier leert hij hoe een boerderij op grote schaal beheerd kan worden.

Naar Canada

Zodra Meinard Sprenger eenentwintig is, krijgt hij beschikking over een erfenis. Deze is hem nagelaten door zijn moeder, die al enkele maanden na zijn geboorte is overleden. Het geld stelt hem in staat naar Noord-Amerika te vertrekken. Over zijn eerste omzwervingen in Noord-Amerika is niet veel bekend.
Op een zeker moment plaatst hij een advertentie waarin hij zichzelf aanprijst als farmer-pupil. Zo komt hij terecht op een boerderij in de Muskoka regio ten noorden van Toronto, Canada. Hier doet hij ervaring op als cowboy en went hij aan het harde leven. Ook leert Sprenger hier waarschijnlijk zijn latere compagnon Herbert Muntz kennen. Deze Brit is met zijn familie vanuit Engeland naar Canada geëmigreerd.

Calgary

Rond 1885 vertrekken Sprenger en Muntz samen naar Calgary. Deze stad ligt in de grasvlakten ten oosten van de Rocky Mountains. In 1883 is Calgary aangesloten op het spoorwegnetwerk en zo is de plaats dus verbonden met de steden in het oosten van Canada. Als Sprenger en Muntz hier aankomen, heeft Calgary circa vijfduizend inwoners. Het duo is hier echter niet om zich in de snelgroeiende stad te vestigen.

Domburg Ranch

Op zoek naar land volgen ze de vallei van de Bow River. Dit is een gebied waar nog vrijwel niemand permanent woont. Wel zijn er enkele rondtrekkende groepen Zwartvoet Indianen en cowboys die er kampementen aanleggen op de rivieroevers. Sprenger en Muntz kiezen een stuk land ten zuiden van de Bow River. Ze maken de grond gereed om er hun Domburg Ranch te beginnen. Terwijl ze hun blokhut aan het bouwen zijn, wonen ze de eerste negen maanden in een tent. Op de Domburg Ranch fokken Sprenger en Muntz paarden en Hereford runderen.

Eenzaam

Het leven is er vrij eenzaam, al worden regelmatig met naburige veefokkers bijeenkomsten georganiseerd. Het gaat dan om schietwedstrijden en kampementen om vee bijeen te drijven. Het compagnonschap tussen Meinard Sprenger en Herbert Muntz is geen lang leven beschoren. Enkele jaren later is Sprenger namelijk de enige eigenaar.

Zwartvoet Indianen

De Domburg Ranch ligt slechts tien kilometer van het Siksikareservaat. Dit reservaat is één van de Zwartvoet-reservaten die als gevolg van een verdrag uit 1877 in het leven zijn geroepen. De Zwartvoet Indianen worden verplicht in deze reservaten te wonen. Ze trekken echter regelmatig rond, bijvoorbeeld naar Calgary, om wat geld bij te verdienen of om handel te drijven. Dit doen ze vooral in de wintermaanden. Tijdens hun trektochten volgen ze meestal de Bow River.

Messcheden, mocassins en pijpentassen

Zo komen ze ook langs de Domburg Ranch en bezoeken ze Sprenger. Hij is geïnteresseerd in hun messcheden, pijpentassen en kledingstukken en koopt deze van hen. Helaas is niet bekend van wie en wanneer Sprenger precies objecten heeft gekocht en wat hij ervoor heeft betaald.
Alleen in een bewaard gebleven briefwisseling uit 1891 is hierover iets terug te vinden. Het betreft correspondentie tussen Sprenger en de toenmalige directeur van het Museum Volkenkunde in Leiden, Lindor Serrurier. Sprenger geeft hierin aan dat hij enkele jaren eerder een medicijntas voor vijftig Amerikaanse dollarcent heeft kunnen kopen. Dit is evenveel als een beetje thee of suiker in die tijd.

Verzameling

In 1891 zijn de bedragen echter door het toenemende, voornamelijk Britse, toerisme in de regio al flink gestegen. Een vergelijkbare tas kost nu twee tot vier Amerikaanse dollar. Ook geeft Sprenger in de bewaarde brieven aan dat hij in zijn ogen maar langzaam een verzameling heeft kunnen opbouwen. En dat terwijl hij toch de Zwartvoet-taal enigszins verstaat. Bovendien is hij zeer gehecht aan zijn verzameling.

Tweeduizend dollar

In 1894 verkoopt Sprenger zijn tweeënzestig hectare tellende ranch voor tweeduizend dollar aan zijn medewerker William Wyndham Channell. Hij besluit hiertoe, zo luidt het verhaal, als gevolg van een val van zijn paard. Dit maakt het werk op de ranch voor hem zo goed als onmogelijk.
Sprenger blijft nog een aantal jaren in Noord-Amerika wonen, waarschijnlijk in de Verenigde Staten. Rond 1901 komt hij terug naar Nederland. Hij besluit zich uiteindelijk in Domburg te vestigen.

Oostkapelle

Hier ontmoet hij onder de Domburgse badgasten een zeventien jaar jongere Schotse vrouw, Monica Duncan. Na hun huwelijk in 1904 gaat het stel wonen in het nieuwe, door Sprenger gebouwde, huis genaamd 'De Wigwam'. Later verhuizen ze naar Oostkapelle.
De door Sprenger in Canada verzamelde voorwerpen worden als decoratie in zijn huizen gebruikt.

In 1968 verhaalt zijn weduwe in een brief aan haar nicht hoe trots Meinard op de stukken was. Ook meldt ze dat de voorwerpen in hun huizen in Domburg en Oostkapelle aan de muren hebben gehangen. Als zij dit schrijft behoren de voorwerpen van de Zwartvoet uit zijn privéverzameling al tot de collectie van het Zeeuws Genootschap. Meinard Sprenger overlijdt namelijk op 25 mei 1951.

Colofon

De hier opgenomen informatie is een bewerking van een hoofdstuk uit Zwartvoet Indianen: de collectie Sprenger door Clifford Crane Bear, Caroline van Santen en Lea Zuyderhoudt (Middelburg 2010).